Terug uit de luwte: warm tapwater met de zon als bron
De stille comeback van de zonneboiler
Twintig jaar terug zagen we ze voorzichtig aan op steeds meer daken: zonnecollectoren. Het zonneboilersysteem was een bescheiden nieuwkomer in de verduurzaming van woningen, gesteund door subsidie en een groeiend milieubewustzijn. Daarna namen zonnepanelen de Nederlandse daken op grote schaal over. Maar tijden veranderen. Met het einde van salderingsvoordelen in zicht, toenemende netcongestie en stijgende aandacht voor eigen energie- en warmteproductie kan het zonneboilersysteem zomaar weer een aantrekkelijke keuze zijn. De praktijk bewijst het, bijvoorbeeld in een vervangingsproject met 245 sociale huurwoningen.
De zonneboiler kwam begin jaren 2000 op. Mede door EPC-eisen, subsidies en bewustwordingscampagnes volgde een bescheiden groei. Rond 2008 lag de jaarlijkse afzet in Nederland op circa 8.000 systemen per jaar, maar een echte doorbraak bleef uit. CBS noemde als oorzaken een gebrek aan bekendheid, de aanschafkosten en een langere terugverdientijd ten opzichte van andere technieken. Het totale collectoroppervlak in Nederland stabiliseerde zich en nam daarna weer af. Maar nu de salderingsregeling voor PV-panelen per 1 januari 2027 stopt en netcongestie de elektrificering vertraagt, komt zonthermie voor de opwekking van warm tapwater opnieuw in beeld. Een stille comeback die onder meer bij de verduurzamingsopgave van woningcorporaties interessant kan zijn.
Bewuste keuze
We reizen af naar een Brabantse woonwijk waar bij 245 sociale huurwoningen twintig jaar geleden al zonneboilersystemen werden geplaatst. Bij het naderende einde van de levensduur werden diverse alternatieven onderzocht. Besloten werd om opnieuw zonneboilersystemen te plaatsen. Een bewuste en zowel economische als thermodynamisch aantrekkelijke keuze.
Warm tapwater zonder verliezen
Want met of zonder PV-panelen op het dak, een zonneboilersysteem werkt heel efficiënt. Zonnewarmte wordt met collectoren op het dak direct omgezet in warm tapwater, zonder verliezen. Elk huishouden heeft bovendien flink wat warm tapwater nodig. Dat wordt opgeslagen in de zonneboiler en is dus op elk moment van de dag beschikbaar. In de toekomst de hr-ketel vervangen door een warmtepomp? Ook dat is in combinatie met een zonneboilersysteem mogelijk. In alle gevallen zijn bewoners verzekerd van uitstekend, duurzaam warmwatercomfort. Voor woningcorporaties is er ook nog een praktische component: bij vervanging door een andere oplossing, dan moet het energielabel voor deze woningen opnieuw worden bepaald. Wordt een zonneboiler systeem één op één door een soortgelijk systeem vervangen, dan is die labelherziening niet nodig.
Installatie- en merkkeuze
Maarten Kemps, vestigingsleider bij Feenstra Eindhoven, koos voor het Solar Line II zonneboilersysteem. ‘Bij het adviseren van installatie- en merkkeuzes selecteren wij op basis van de kwaliteit van de oplossing, de prijs én de serviceorganisatie achter het merk. Onderdelen op voorraad, snel schakelen, expertise en praktijkervaring. Dat zijn voor ons essentiële zaken. Op dat vlak hebben we heel goede ervaringen met Nefit Bosch. We hebben bij meerdere opdrachtgevers SolarLine II-systemen geïnstalleerd en de prestaties zijn uitstekend.’
Gesloten systeem, hoog rendement
Kemps legt de voordelen van SolarLine II uit. ‘Het is een gesloten systeem, vorstschade treedt daarom niet op. Bovendien wordt ook op koude, zonnige dagen een aanzienlijk rendement bereikt.
Dat is een wezenlijk voordeel ten opzichte van leegloopsystemen. Ook kunnen de zonnecollectoren lager worden geplaatst dan de boiler. Dat vergroot de installatievrijheid, zeker in bestaande woningbouw. Verder draait het systeem op milieuvriendelijk bioglycol als warmtedrager. De energieprestaties en de opbrengsten zijn hoog. Dat maakt ook dat dit systeem in aanmerking komt voor de hoogste ISDE-subsidie. Over het installatiegemak kan ik kort zijn. Het is een kwestie van de collectoren en de boiler installeren, het systeem ter plekke vullen en klaar. Bewoners hebben minimale overlast. Per woning is de complete vervanging hier binnen een dag volledig afgerond.'
Logistieke uitdaging
Een project van 245 woningen is ook logistiek een opgave. Kemps: 'Het is een langlopend project en je moet het treintje van planning, afroep, afvoer van het oude systeem en de doorloop goed op orde hebben. Groothandel Wasco zorgt voor de belevering, wij hebben telkens een eigen voorraad staan in ons magazijn hier vlakbij. Dat, samen met het samenspel tussen opdrachtgever, Nefit Bosch en de huurders, maakt het tot een geslaagd project. '
Zonneboilersysteem: interessante optie voor woningcorporaties
Corporaties beheren grote aantallen woningen met een hoog en voorspelbaar tapwaterverbruik. Juist dan is zonthermie sterk. Daarbij speelt de brede verduurzamingsopgave van corporaties mee. De overheid heeft als doel gesteld dat woningcorporaties in 2034 450.000 woningen aardgasvrij moeten hebben. Het zonneboilersysteem is daarin een effectieve tussenstap: hij verlaagt het gasverbruik meetbaar, reduceert CO₂-uitstoot en verlicht de woonlasten van huurders, zonder dat er ingrijpende aanpassingen aan de bestaande installatie nodig zijn. Verder ontlast een zonneboiler het elektriciteitsnet. In plaats van zonnestroom terug te leveren op momenten dat het net al overbelast is, wordt alle lokaal opgewekte warmte daadwerkelijk gebruikt. In het kader van de huidige netcongestieproblematiek is dat een uitkomst.
-
- Zeer hoge opbrengst, maximale energiebesparing
- Hoog rendement, dus de hoogste ISDE-subsidiecategorie